Miejsce badań biochemicznych w diagnostyce osteoporozy
Position of the biochemical examination in diagnostics of osteoporosis
Rafał Filip, Lech Panasiuk, Damian Filip
Pracownia Chorób Metabolicznych Kości Instytutu Medycyny Wsi
im. Witolda Chodźki w Lublinie
Dr n. med. Rafał Filip – specjalista chorób wewnętrznych
Lek. Damian Filip – młodszy asystent Przychodnia Specjalistyczna i Chorób
Zawodowych Wsi Instytutu Medycyny Wsi im. Witolda Chodźki w Lublinie
Dr n. med. Lech Panasiuk – specjalista chorób wewnętrznych, lekarz rodzinny,
Kierownik Przychodni, Koordynator Regionalnego Ośrodka Kształcenia Lekarzy
Rodzinnych w Lublinie
Słowa kluczowe: osteoporoza, biochemiczne markery przebudowy kości, OPG,
RANKL
Key words: osteoporosis, biochemical markers of bone metabolism, OPG, RANKL
Streszczenie: Diagnostyka osteoporozy opiera się głównie na ilościowej ocenie masy tkanki kostnej za pomocą metod absorpcjometrycznych, takich jak badanie densytometryczne metodą DXA. Coraz szersze zastosowanie znajduje jednak oznaczanie biochemicznych markerów obrotu kostnego. Biochemiczne markery obrotu kostnego są to fragmenty białkowych elementów strukturalnych kości oraz enzymy i białka uwalniane do krążenia w czasie aktywności metabolicznej komórek kościotworzenia – osteoblastów oraz komórek resorpcji kości – osteoklastów. Nowoczesne markery obrotu kostnego są wysoce swoiste, a ich stężenie jest wypadkową aktywności procesów resorpcji i odbudowy. Oznaczenie tych markerów pozwala na szybką, nieinwazyjną oraz czułą ocenę tempa procesów metabolizmu kostnego, szacowanie ryzyka złamań oraz monitorowanie efektywności zastosowanego leczenia. Abstract: The diagnostics of osteoporosis is based mainly on the quantitative evaluation of bone tissue mass by means of absorptiometric methods, such as densitometric examination by the DXA method. However, the determinations of biochemical markers of bone turnover are also increasingly widely applied. Biochemical markers of bone turnover are fragments of protein bone structure elements, as well as enzymes and proteins released into the blood stream during the metabolic activity of bone-forming cells – osteoblasts and cells responsible for bone absorption and destruction – osteoclasts. Modern markers are highly specific, and their serum concentrational is the resultant of the activity of resorption and reconstruction processes. The determination of these markers allows a relatively rapid, non-invasive and sensitive evaluation of the pace of bone metabolism processes, and enables the assessment of the risk of fractures, as well as monitoring of the clinical course and effectiveness of the treatment applied.
Profilaktyka uszkodzeń narządu słuchu
Prevention of hearing organ lesions
Maciej Godycki-Ćwirko, Jurek Olszewski
Zakład Medycyny Rodzinnej i Medycyny Społeczności Lokalnych
Uniwersytetu Medycznego w Łodzi
Dr n. med. Maciej Godycki-Ćwirko – p.o. Kierownika Klinika Otolaryngologii i
Onkologii Laryngologicznej Katedry Chirurgii Głowy i Szyi Uniwersytetu
Medycznego w Łodzi
Prof. dr hab. med. Jurek Olszewski – Kierownik Katedry i Kliniki
Słowa kluczowe: narząd słuchu, uszkodzenie, hałas w miejscu pracy,
profilaktyka
Key words: organ of hearing, lesion, occupational noise, prevention
Streszczenie: Profilaktykę uszkodzeń narządu słuchu, w szczególności niedosłuchu lub głuchoty, warunkują przyczyny tych uszkodzeń. Wymienić należy przyczyny genetyczne, zakażenia, działanie substancji chemicznych i leków oraz hałas, w szczególności związany z wykonywaną pracą. Cel: Przegląd zasad profilaktyki uszkodzeń narządu słuchu, w szczególności w miejscu pracy. Metoda: Przegląd piśmiennictwa. Omówienie: W przypadku niedosłuchu uwarunkowanego genetycznie profilaktyka sprowadza się do monitorowania ewentualnych powikłań i poradnictwa genetycznego. Wprowadzenie szczepień ochronnych doprowadziło do zmniejszenia znaczenia niektórych zakażeń (np. gruźlicy, różyczki, odry itp.). Konieczne jest monitorowanie działań niepożądanych, a nawet niestosowanie w leczeniu ototoksycznych substancji chemicznych i leków. Najszybszym i najtańszym sposobem ochrony przed oddziaływaniem hałasu są ochronniki słuchu. Profilaktyka w miejscu pracy powinna składać się z trzech etapów. Etap 1: obserwacja przez samych pracowników; etap 2: analiza wykonywana przez specjalistów do spraw medycyny pracy; etap 3: ekspertyza, wykonywana z pomocą specjalistów do spraw audiologii. Abstract: Prevention of hearing organ lesions, such as a hearing impairment or deafness, is determined by the causes of these lesions. One needs to mention genetic causes, infections, chemical substances and drugs actions, and noise, particularly occupational. Aim. Review of the rules of prevention of hearing organ lesions, particularly occupational. Method. Review of references. Discussion. In case of genetic hearing loss prevention consists of monitoring potential complications and genetic counseling. Introduction of vaccinations leads to limitation of a role of certain infections (e.g. tuberculosis, rubella [German measles], measles etc.). There is a need for monitoring of side effects and even elimination from treatment ototoxic chemical substances and drugs. The quickest and cheapest way of protection against noise are hearing protective devices. Occupational protection should consist of three stages. Stage 1: observation of workers themselves; stage 2: analysis by occupational medicine specialists; stage 3: expert analysis assisted by audiology specialists.
Zaburzenia gospodarki lipidowej
Disorders of lipid metabolism
Ireneusz Szymczyk
Katedra i Zakład Medycyny Rodzinnej ŚAM w
Zabrzu Dr n. med. Ireneusz Szymczyk – asystent
Słowa kluczowe: dyslipidemia, rozpoznawanie, leczenie, lekarz rodzinny,
blaszka miażdżycowa
Key words: Dyslipidaemia, diagnosis, treatment, family physician,
atherosclerotic plaque